Article DFT: Sid Vollebregt (DUTCH)

29 August 2017

Duurzaam drinkwater uit de zee

Tekst: Ilja Post
Foto: Femmy Weijs

Een tripje naar de Britse Maagdeneilanden, een reisje naar Lanzarote, een ticket naar Kaapverdië. Wat zakenreizen betreft, heeft Sid Vollebregt (30) zeker niet de slechtste landen uitgezocht. Parelwitte zandstranden, wuivende palmbomen, een azuurblauwe zee: geen van deze bestemmingen zou misstaan in een exotische reisbrochure. Maar er is nog een andere algemene deler die deze kustgebieden verbindt. De reden waarom de managing director van Elemental Water Makers deze plekken bezoekt: waterschaarste. Oftewel: het gebrek aan voldoende schoon drinkwater.

Sid Vollebregt: “Als iedereen er de westerse leefstijl op na zouden houden, hebben we 3,5 aardbollen nodig om in de benodigde waterconsumptie te kunnen voorzien.”

Sid Vollebregt is managing director van Elemental Water Makers. Zij bieden een oplossing voor de wereldwijde waterschaarste door zoet water uit zeewater te winnen met duurzame energie. Sjeiks uit Dubai zijn al om. Daar kregen ze internationale erkenning als winnaar van de The Mohammed bin Rashid Al Maktoum Global Water Award. Inmiddels is Vollebregt ook faculty member van de SingularityU NL-familie en zal hij tijdens het event Get Into The Future in juni speechen over de noodzaak van hernieuwbaar water.

Vollebregt, die met zijn bedrijf grossiert in oplossingen om met duurzame energie zoet water uit zeewater te winnen, kent de cijfers als geen ander. Want hoewel ongeveer 70% van het aardoppervlak is bedekt met water, is slechts een klein deel daarvan drinkbaar. “Deze 2,5 procent zoet water vind je vooral op de ijskappen en gletsjers. Of het zit heel diep onder de grond. Van al het water op aarde is slechts 0,03 procent direct bereikbaar als oppervlaktewater voor mens, dier en plant.”

“Die voorraden slinken ook nog eens”, vervolgt Vollebregt. “Wereldwijde bevolkingsgroei en groeiende welvaart zorgen voor een stijgende vraag naar water. Tegelijkertijd zorgen klimaatverandering, ontbossing, waterverspilling en -vervuiling voor een dalende beschikbaarheid. De verwachting is dat binnen tien jaar twee derde van de wereldbevolking te maken krijgt met een vorm van waterschaarste. In Nederland zal dat zo’n vaart niet lopen, maar ook hier hebben we steeds meer te maken met verzilting van grond- en oppervlaktewater. Maar als iedereen er dezelfde leefstijl als de westerse wereld op na zouden houden, hebben we 3,5 aardbollen nodig om in de benodigde waterconsumptie te kunnen voorzien.”

Duurzaam alternatief

Vollebregt weet dat hij niks nieuws vertelt: de problemen rondom waterschaarste zijn al decennia bekend. Al sinds de jaren ’90 ontstaan er regelmatig conflicten over. Voor Vollebregt, achter wiens surferslook een jarenlange passie voor de sport schuilgaat, was het zelfs één van de redenen om duurzame energietechniek in Delft te gaan studeren.

Zijn missie: de zoetwaterschaarste mondiaal oplossen door gebruik te maken van de zon, zee, aarde en wind. “Je moet er toch niet aan denken dat er conflicten worden gevoerd omwille van water. Toegang hebben tot veilig, schoon drinkwater is een mensenrecht en het moet op een duurzame manier kunnen. Ik wil mijn kinderen later recht in de ogen kunnen kijken door te zeggen dat ik daar mijn steentje aan heb bijgedragen.”

Maar hoe? “Bij gebrek aan natuurlijk zoet water wordt op allerlei plaatsen in de wereld drinkwater uit zeewater gewonnen. Dat kan door zeewater onder hoge druk door een membraan te persen dat zo fijnmazig is, dat alleen de watermoleculen er doorheen kunnen. Die druk wordt mechanisch opgewekt, vaak met behulp van energievretende dieselmotoren of elektriciteit.”

Goedkoop is dit proces van omgekeerde osmose niet. En ook niet erg duurzaam. Maar voor veel landen met ernstige watertekorten, zoals het Midden-Oosten, de Caribbean, de Mediterraan, Australië en het westen van de Verenigde Staten, is het de enige manier om in de watervoorziening te voorzien. Het zijn dan ook die zonnige oorden die Vollebregt en Reinoud Feenstra, medeoprichter van Elemental Water Makers, bezoeken om hun duurzame alternatief aan te presenteren.

Droom

Vollebregt: “Om te begrijpen wat er zo uniek is aan hun manier van ontzilten, moet je eerst weten hoe het er nu aan toegaat. Want om dag en nacht te kunnen blijven produceren, wat voor een optimaal ontziltingsproces nodig is, heb je een energiebuffer nodig. Zonne- of windenergie zijn daarvoor te fluctuerend van karakter.”

Deze buffer kun je onder meer creëren door gebruik te maken van batterijen. “Maar deze zijn vanwege onderhoud, beperkte levensduur en energieverlies niet de beste keuze. Gravitatiekracht is een andere optie. Echter, om aan de 50 à 60 bar te komen die nodig is voor het proces, zou je het water eerst naar 500, 600 meter hoogte moeten oppompen. Niet echt haalbaar.”

Elemental Water Makers weet dit slim op te lossen. Daarvoor gebruiken ze het restwater dat níet door het membraan gaat, staat nog steeds onder zeer hoge druk. Die energie, gecombineerd met de druk van een reservoir op slechts honderd meter hoogte, is voldoende om de benodigde energie te realiseren.

In 2012 besloten Vollebregt en Feenstra de proef op de som te nemen door in Indonesië, met hulp van de universiteit in Bandung, een proefopstelling te maken. Voor de toen koud afgestudeerde academici een droom die uitkwam. Helemaal toen aan het einde van de rit bleek dat hun idee inderdaad schoon drinkwater oplevert, voor een fractie van de prijs.

Onderhoudsvrij

“Ik zou het je graag laten proeven”, wijst Vollebregt op een drinkfles met gezuiverd zeewater erin. “Maar het water in deze fles is alweer twee jaar oud. Eén van de eerste batches uit onze eerste commerciële installatie die actief is voor een resort op de Britse Maagdeneilanden. Capaciteit: zo’n 12.500 liter drinkwater per dag.”

“Dat systeem, deels gebouwd in samenwerking met local contractors, werkt prima”, vervolgt hij. “Onze installaties zijn zo goed als onderhoudsvrij en gemakkelijk te bedienen. Bovendien kan ik de prestaties real-time volgen via een app op mijn smartphone. Mocht er zich iets voordoen, weet ik dat vaak nog sneller dan de mensen ter plaatse, en kan direct ingrijpen.”

Laaghangend fruit

Inmiddels zo’n vijf jaar actief zijn het vooralsnog vooral kleinschalige installaties die Elemental Water Makers heeft gerealiseerd. De meeste voor resorts soortgelijk aan degene op de Maagdeneilanden. Op Lanzarote, Mozambique en in Belize. Dergelijke resorts zijn voor de mannen ‘laaghangend fruit’ gebleken. Early adopters die inzien dat, hoewel de aanvankelijke investering hoger is dan traditionele ontziltingsinstallaties, de besparing op termijn aanzienlijk is.

“Desondanks hopen we ook gemeenten voor onze oplossing te kunnen winnen”, zegt Vollebregt. “Het systeem heeft schaalvoordelen. Als er meer drinkwater wordt gemaakt, gaat de prijs omlaag. Momenteel zijn we druk bezig met een project op Kaapverdië. Hopelijk volgen daarna meer gemeenten. De bedoeling is om elk jaar met een factor 5 te groeien.”

“Niet om meer geld te verdienen, dat is nooit het hoofddoel geweest. We willen mensen bewustmaken van duurzame oplossingen voor de wereldwijde waterschaarste en concrete impact maken door tastbare projecten. Mensen op het hart drukken om zo zuinig mogelijk om te gaan met het schaarse drinkwater dat er nu nog is.”

Bron: DFT